Rode lijnen in olympisch water

Topsport is gekkenwerk. Je kunt je kinderen er maar beter bij weghouden en andere wegen kiezen om het karakter te vormen. Immers, van ongezonde verhoudingen, psychologisch dan wel seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen de topsport kijken we nauwelijks meer op. En miljoenen belangen rond de Spelen en WK’s werken corrumperend. Wetenschappelijke ontwikkelingen rekken de grenzen verder op, en raken nu ook het wezen van topsport. De discussie rond deelname van transpersonen aan topsportevenementen polariseert. Wat mij betreft dreigen er intussen ook rode lijnen aan de horizon van de zeilsport. Is het bedrijven en uitbaten van topsport niet per definitie een oneerlijke activiteit?

Eerder in mij leven deed ik aan wedstrijdschaatsen. Helaas hadden en hebben mijn benen niet de voor een mens maximale lengte. Dat scheelt in die sport al snel een paar slagen. Wielrenners kunnen in de bergen te zwaar zijn om als eerste de col te bereiken. Lange roeiers zijn in het voordeel. En wat te denken van een basketballer van 1.70 meter die het moet opnemen tegen een reus van 2.10 meter? Kortom, vind maar eens identieke deelnemers. Zodoende is elke sportwedstrijd in beginsel al snel oneerlijk. Eigenlijk net zo oneerlijk als de hele samenleving. De een heeft z’n uiterlijk, hersenen, karakter of afkomst mee, de ander moet het met minder doen. Je bent eerder directeur als je lang bent. Een beetje ontwikkelde maatschappij probeert die verschillen wat te dempen, zonder daarin overigens volledig te slagen. Maar beschaafd als we zijn doen we in het dagelijks leven toch ons best ‘zo eerlijk mogelijk’ met dit soort ongelijkheden te leven.

In de topsport proberen we tegen beter weten in het begrip ‘fair play’ staande te houden. Hoe tegenstrijdig we ook handelen. Enerzijds accepteren we de persoonlijke verschillen en hiermee samengaande oneerlijkheden in de wedstrijdsport al sinds Pierre de Coubertin in 1894 de goedkeuring kreeg op zijn Olympische Spelen. Overigens – een aardig detail – was deze baron De Coubertin niet langer dan 1.62m! Anderzijds openbaart de overkoepelende sportorganisatie NOC/NSF nu de mening dat transvrouwen na transitie beter blijven presteren dan ‘gewone’ vrouwen (RTL Nieuws). Zodoende zou in de topsport sprake zijn van ‘oneerlijkheid’ bij deelname van transvrouwen in de categorie vrouwen. Terwijl er niet echt een wetenschappelijk bewijs voor is (‘een wetenschappelijk manco’ – NRC achter betaalmuur). Waarom NOC/NSF zich dan toch zo uitspreekt? Simpelweg omdat onze olympische club met haar transgender statement (PDF) louter nu al voorsorteert op de 2028 Zomerspelen in Los Angeles. Om eigen gewin. Daar volgt namelijk het Amerikaans Olympisch comité het ‘presidentieel bevel’ van Donald Trump dat transgender vrouwen niet aan vrouwensporten mogen deelnemen… (AD, NOS). Zo morrelt het Nederlandse NOC/NSF onder dwang van een Amerikaanse president gedwee aan ethische normen.

Hoe ver ga je eigenlijk om eerlijk te maken wat in beginsel oneerlijk is? Neem het bericht dat de zeilcoach van het Watersportverbond verse olympische deelneemsters heeft gezocht die juist géén zeilsters zijn. Uh..? Ja je leest het goed (sportnieuws.nl, Team NL). Coach Kaj Böcker moest op zoek naar een nieuwe partner voor Odile van Aanholt (olympisch zeilkampioene in de 49erFX-klasse) en selecteerde topsporters liever op lengte, gewicht en pure vleeskracht dan op zeilervaring of liefde voor die sport. Hij selecteerde uit 70 gegadigde vrouwen een crossfitster en hockeyster. “We hebben brute kracht nodig”, zegt Böcker. “Door lengte en gewicht kunnen we de boot sneller maken. Dat is precies wat we in deze klasse nodig hebben.” Kortom alles voor de winst. Jammer voor die zeilsters die al jarenlang met plezier hun wedstrijdbaantjes varen om hoger op te komen. En nu maar hopen dat straks in Los Angeles de wind het niet bij drie Beaufort laat zitten.

Begrijp me goed. Sporten blijft onverminderd ‘heilzaam voor lichaam en geest’, en meedoen aan een wedstrijdje vergroot je weerbaarheid – is ook waar. Maar succesvol topsport bedrijven doe je niet zonder focus. Dus met oogkleppen. Tegelijkertijd gaan financiële belangen en politieke krachten aan de haal met organisaties, beoefenaars, coaches en zelfs de sport zelf. Het sportief ongenoegen over het door media gedicteerde olympisch wedstrijdschema is daar ook een voorbeeld van. Topsport zit vol rode lijnen. Iedere betrokkene en elke organisatie kan hierin z’n eigen grens trekken. Maar om oneigenlijke reden zogenaamd eerlijk maken wat per definitie oneerlijk is, kun je maar beter nalaten. Kom op zeg, alsof topsport eerlijk is.

Met vriendelijke groet,
Bert Kuijpers,
Opstapper van Vaarmarkt