Echt geen flauw idee hoeveel boeken over boten en varen ik in m’n leven gelezen moet hebben. Misschien wel een paar honderd? In elk geval een hele reeks die in mijn herinnering begon met de ‘Schippers van de Kameleon’, ‘Paddeltje’ en de ‘Scheepsjongens van Bontekoe’. De laatste in de reeks was afgelopen maand ‘De kapitein en ik’ door Astrid Pascal. Tussen ons gezegd en gezwegen: een beetje onnozele titel die – puur op mij zelf afgaand – weinig goeds beloofde. Nog eens bevestigd toen ik op de eerste pagina’s getrakteerd werd op de inhoudsopgave van deze wereldomzeiling van de Koopmans 48 ‘Zwerver’: 101 (ja, honderd-en-één!) hoofdstukken vrijwel alleen geografische bestemmingen. Mijn verwachting was niet hoog gespannen. Maar ook nu weer bleek lang niet alles wat het lijkt.
Wie de wereld al menig maal per boek (..) heeft omzeild, raakt in alwéér een wereldomzeiling gemakkelijk verveeld door alle zeiltechnische informatie en breed uitgeschreven details. Met Astrid Pascal zal je dit in de 368 pagina’s van haar expeditie niet gebeuren. Het is een met zorg gefilterd reisverslag, waar nu eens niet het zeilen op zich centraal staat, maar de nadruk ligt op alles wat daar omheen gebeurt en wat zo’n vertrekkersexpeditie met een mens doet. Dat de gescheiden Astrid (58) totaal geen zeilervaring heeft, maakt het relaas extra interessant. Te meer omdat zij geen geheim maakt van de ontwikkeling van haar eigen persoonlijkheid in de kersverse relatie met de ervaren zeezeilende weduwnaar Hans Voorneveld (73). Een niet-onbekende naam in de Harlingse watersport en de Nederlandse scheepsbouw (voormalig management Damen Shipyards). De wereldomzeiling vanaf 2017 verandert de onzekere, afhankelijke vrouw in een zelfbewuste reizigster vol zelfvertrouwen. De zee blijkt een ideale plaats om jezelf te ontdekken. En Hans de ideale leraar.
Het reisverslag leest dus bepaald anders dan het zoveelste vertrekkersboek, maar is zeker niet alléén bestemd voor kersverse ‘landrot-partners van zoutwater-kapiteins’. Daar moeten er overigens heel wat van zijn. Want hoeveel vertrekkerduo’s steken niet van wal op basis van slechts één drijvende kracht? Zij kunnen sowieso hun voordeel halen met Astrids ervaringen. Astrid weet ‘gevoel en psyche’ als geen ander te omschrijven. En niet voor niets. Want ze was als UMCG-psycholoog ruim dertig jaar werkzaam in een breed werkveld van de geestelijke gezondheidszorg en publiceerde ook wetenschappelijke artikelen. Samen met haar achtergrond als niet-zeilster verklaart dit haar relativerende blik op het zeilerswereldje en interessante observaties. Elke zeilterm wordt uitgelegd. Nóg een reden dat het boek geschikt maakt voor niet-zeilers. Maar tussen neus en lippen door zullen ook ervaren zeilers heel wat praktische tips kunnen halen uit de avonturen van de ‘Zwerver’.
Astrid ontrolt in haar boek op volle snelheid een voor iedereen zeer leesbare mix van gebeurtenissen, emoties en wetenswaardigheden. Neem het bezoek van de twee aan de Caribische Berry-eilanden (Bahama’s, Great Harbour Cay), waar ze bij toeval stuiten op de halverwege de vorige eeuw tot ‘The Sugar Beach Hotel’ omgebouwde villa van ‘Rat Pack‘-lid Frank Sinatra. Ten einde een bedevaartoord te voorkomen, hebben buurtgenoten destijds de jetset-locatie van weleer gekocht om opzettelijk te laten vervallen tot ruïne. Dé manier om de rust terug te krijgen in de buurt. Het heeft gewerkt. Een korte mijmering en we zeilen weer verder. De ‘Zwerver’ blijft nergens lang. Te nieuwsgierig naar de volgende bestemming. In het boek raak je zo vanzelf even nieuwsgierig naar het volgende hoofdstuk. Het grote aantal hoofdstukken is geen struikelblok meer. In tegendeel. De vlotte schrijfstijl vol humor en taalgrapjes doet geen enkel moment verlangen naar hoofdstuk 101 en de epiloog.
Geen moment is het saai. Tussen de talrijke voorvallen ook hoogtepunten. Midden op de Stille Oceaan van Bora Bora op weg naar Tonga krijgt Astrid tijdens haar nachtwacht via kanaal 16 een haperend contact met een in paniek verkerende zowat huilende schipper. Of is het een onverstaanbare Polynesische visser? Zijn handmarifoon is bijna leeg. Dankzij de taalvaardigheid van de inmiddels gewekte ‘Kapitein’ (inderdaad, Hans) blijkt het een Fransman te zijn, die zijn boot ‘Ratafia’ heeft verspeeld op het Mopelia (Maupihaa) rif van één van de vele meest onbewoonde mini-eilandjes. Aan boord zouden zijn vrouw en twee dochtertjes zijn (maar dit krantenbericht (NL-vertaling) spreekt echter over ‘een 83-jarige schipper met 28-jarige kleindochter’). Het bewuste rif voor één van de talrijke atollen ligt maar op zeven mijl afstand. Aangekomen bij de onfortuinlijke zeilers zijn de omstandigheden veel te gevaarlijk om zelf hulp te bieden. Dankzij de satelliettelefoon van de ‘Zwerver’ wordt contact gelegd met het Joint Rescue Coördination Centre (JRCC). Na korte tijd komt er een vliegtuigje laag over die een noodpakket boven het eiland uitwerpt. De piloot neemt met een kalmerende stem op kanaal 16 contact op met de schipbreukeling. Het JRCC belt de ‘Zwerver’ vervolgens terug en vertelt dat ze noodrantsoen en een tent hebben gedropt. De volgende ochtend zal een reddingboot de Fransen redden. De ‘Zwerver’ hoeft niet meer stand-by te blijven en mag z’n weg vervolgen. Als Astrid de wanhoop op de radio niet had vertaald met haar actie, had het met deze Franse schipbreukelingen heel anders kunnen aflopen.
Zo kunnen we nog even doorgaan. Terugkijkend op haar wereldomzeiling heeft de schrijfster een laatste verrassing in petto. In Schuttevaer vertelt Astrid dat die 40.000 zeilmijlen toch nog geen echte zeilster van haar hebben gemaakt: “Ik hou gewoon van lekker op het water zijn en het avontuur. Maar die lappen zeil zijn eigenlijk nog steeds niks voor mij. Ik doe het wel, maar vind het gedoe, ha ha…” Binnenkort gaan Astrid en Hans weer samen op avontuur, nu met een motorboot.
(‘De kapitein en ik’ door Astrid Pascal. ISBN 9789461266835, een 368 pagina’s paperback, prijs € 24,99)
Met vriendelijke groet, de beste wensen en een gunstige wind voor 2026!
Bert Kuijpers,
Opstapper Vaarmarkt
