De KNRM redt niet alleen mensen in nood, maar zet zich ook in om ongelukken op het water te voorkomen. Vanuit de praktijk weet de reddingmaatschappij als geen ander waar het misgaat. Op basis van jarenlange ervaring zijn zes situaties te benoemen die steeds terugkeren in noodmeldingen op het water. Per situatie geeft de KNRM duidelijke aanbevelingen om problemen te voorkomen. Adviezen waar iedere watersporter zijn voordeel mee kan doen.
Het gaat om:
- overvallen door slecht weer
- motorstoring
- man over boord
- navigatiefouten
- rommel in de schroef
- onvoldoende kennis en ervaring
In dit eerste deel bekijken we de eerste drie.
Overvallen door slecht weer
Vooral als het een tijd mooi weer is geweest, kan geen watersporter zich nog voorstellen dat het in de zomer ook flink kan spoken. Ook op een dag die mooi begint, kan het weer omslaan en is het water opeens niet meer zo’n fijne plek om te recreëren.
Slaat het weer om, dan begint het vaak flink te waaien en wordt het kouder. Met een beetje pech komt daar regen, onweer of zelfs hagel bij. Er zijn grofweg twee situaties die kunnen leiden tot een noodoproep: onderkoeling of problemen door hoge golven en harde wind.
Als het weer omslaat, worden opvarenden nat en krijgen ze het snel koud, soms tot aan onderkoeling toe. Tegelijk kan een eerder rustige plas veranderen in een ongastvrij water. Soms is je boot, kano of sloep dan niet meer geschikt om de tocht veilig terug te maken.
Controleer voor vertrek het weer. Kijk daarbij niet alleen of er landelijk een zonnetje is voorspeld. Via verschillende apps is de weersverwachting per locatie van uur tot uur te volgen.
De KNRM adviseert daarnaast:
- Ga niet het water op als het niet nodig is
- Deel je plannen en laat thuisblijvers weten wat je vaarroute is en wanneer je terug denkt te zijn
- Sla waarschuwingen niet in de wind
- Weet waar de dichtstbijzijnde havens zijn
- Draag altijd een zwemvest
- Wees voorbereid op een noodsituatie en zorg dat er waterdichte kleding aan boord is
- Download de KNRM-app
Motorstoring
Motorstoring is een van de meest voorkomende redenen voor een noodoproep. Schepen met een uitgevallen motor lopen risico op een aanvaring of stranding en moeten regelmatig worden gesleept.
Wat de redders opvalt, is dat watersporters soms beperkte kennis hebben van de motor en andere systemen aan boord. Het zelf oplossen van een probleem is daardoor minder vanzelfsprekend geworden. Ook hier geldt: voorkomen is beter dan verhelpen.
Neem aan het begin van het seizoen de tijd voor eenvoudige onderhoudsklussen aan je motor.
Om motorstoringen te voorkomen kun je onder meer het volgende doen:
- Check de brandstof. Regelmatig moet hulp worden verleend aan schippers die zijn vergeten te tanken
- Zorg voor schone brandstof
- Controleer regelmatig de smeerolie en ververs deze minimaal één keer per jaar
- Vervang brandstoffilters tijdig
- Houd tijdens het varen het koelwater in de gaten
Man over boord
Meerdere keren per jaar moet de reddingmaatschappij uitrukken voor een melding ‘man over boord’. Bij veel acties wordt langdurig gezocht naar een slachtoffer dat onder water is verdwenen. Een ingrijpende situatie, vaak met een fatale afloop.
Zodra iemand te water raakt, is er direct een groot probleem. Een drenkeling koelt in water zeer snel af. Een zwem- of reddingsvest kan daarbij veel verschil maken. Volgens de reddingsdienst wordt de overlevingskans in koud water met een reddingsvest aanzienlijk vergroot. Toch draagt een minderheid van de watersporters standaard een vest.
Zorg voor een goed reddingsvest, bij voorkeur voorzien van een fluitje en een flitslicht. Een persoonlijk noodbaken (PLB) kan automatisch je positie doorgeven aan de hulpdiensten.
Is het weer slecht en zijn de golven hoog, zorg dan dat je bent aangelijnd aan boord. Een lifeline voorkomt dat je overboord kunt slaan en mag niet te lang zijn.
Blijf bij zwaar weer warm door geschikte kleding te dragen. Wie het koud krijgt, is minder scherp en neemt eerder verkeerde beslissingen. Bovendien wordt een koud lichaam stram en stijf, met een groter risico op vallen.
Gaat er toch iemand overboord, houd dan voortdurend visueel contact met de drenkeling. Wijs met gestrekte arm naar de persoon in het water zodat niemand hem of haar uit het oog verliest. Gooi een reddingsboei of werplijn. Het aan boord halen van een nat en zwaar persoon is geen sinecure. Oefen dit bij voorkeur eens onder veilige omstandigheden.
Tot slot geeft de KNRM een duidelijk advies: ga niet zelf te water.
Mini-check voor een veilige vaartocht
Bij wisselvallig weer
- Weet je waar je kunt schuilen als het weer omslaat?
- Heeft iedereen geschikte kleding bij zich?
- Is je communicatiemiddel opgeladen en binnen handbereik?
Bij motorgebruik
- Is er voldoende brandstof voor de tocht plus reserve?
- Ligt er een reservebrandstoffilter aan boord?
- Heb je basisgereedschap bij je?
Aan dek
- Draagt iedereen bij twijfel een reddingsvest?
- Is bij ruw weer een lifeline bevestigd?
- Weet iedereen wat te doen bij ‘man over boord’?
In het volgende deel: navigatiefouten, rommel in de schroef en onvoldoende kennis en ervaring.
Dit bericht is geschreven door Klaas Wiersma, onafhankelijk watersport journalist voor Vaarmarkt (voorheen Nauticlink) en is nadien door de redactie bijgewerkt. Wil je reageren op dit bericht? Laat hieronder een reactie achter of stuur Klaas Wiersma een e-mail via nieuwsdienst@nauticlink.com of contact hem via linkedin.
