Voor veel watersporters begint het seizoen met een vertrouwd ritueel: de boot uit de winterstalling halen, de motor starten en weer het water op. Meestal verloopt dat zonder problemen. Na een paar minuten draaien komt de motor op temperatuur, verdwijnt de eerste rook uit de uitlaat en loopt het blok weer soepel.
Toch ontstaan veel motorstoringen juist tijdens die eerste vaartocht van het seizoen. Dat is niet zo vreemd. De motor heeft vaak maanden stilgestaan en in die periode kunnen vocht, vervuiling en kleine technische gebreken ongemerkt ontstaan. Zodra de motor weer moet werken, komen die problemen aan het licht.
De meeste storingen hebben te maken met drie systemen: brandstof, koeling en elektriciteit.
Stilstand is zelden goed voor techniek
Tijdens de winter gebeurt er meer met een motor dan je op het eerste gezicht zou denken. In de motorruimte kan vocht ontstaan door temperatuurschommelingen. Rubberen onderdelen drogen langzaam uit en brandstof kan vervuilen.
Vooral diesel is gevoelig voor bacteriegroei wanneer er water in de tank komt. Deze zogenoemde dieselbacterie vormt een slijmerige substantie die filters kan verstoppen. Zolang de motor niet draait merk je daar weinig van, maar zodra de motor brandstof moet aanzuigen kan het probleem zichtbaar worden.
Ook accu’s hebben te lijden onder een lange winter. Zelfs wanneer ze niet volledig leeg raken, kan de capaciteit afnemen waardoor de motor moeilijker start.
Motor start, maar loopt niet lekker
Een motor die na de winter wel start maar vervolgens onregelmatig loopt, wijst vaak op een probleem in het brandstofsysteem.
Vervuilde brandstoffilters zijn een bekende oorzaak. Tijdens de winter kunnen vuildeeltjes of bacterieresten in de filters terechtkomen. Zodra de motor meer brandstof nodig heeft, raken deze filters gedeeltelijk verstopt en kan het vermogen teruglopen.
Het gevolg is een motor die wel draait maar moeite heeft om op toeren te komen of zelfs afslaat wanneer er meer vermogen wordt gevraagd.
Oververhitting komt vaak door het koelsysteem
Een ander probleem dat regelmatig voorkomt bij de eerste vaart is een motor die te warm wordt.
Een scheepsdiesel produceert veel warmte en moet daarom continu worden gekoeld. Bij veel pleziervaartuigen gebeurt dat met buitenwater. Een impellerpomp zuigt water aan via een afsluiter onder de boot en voert het door de motor. Daarna stroomt het via de uitlaat weer naar buiten.
Wanneer ergens in dit systeem een probleem ontstaat, kan de motor binnen korte tijd te heet worden.
Een eerste waarschuwing is vaak eenvoudig te herkennen: er komt geen of weinig water meer uit de uitlaat. Ook een oplopende temperatuurmeter, vermogensverlies of witte rook kunnen signalen zijn dat de motor oververhit raakt.
In zo’n situatie is het verstandig om direct gas terug te nemen en een veilige plek te zoeken. Door de motor tijdig stil te zetten kan vaak grotere schade worden voorkomen.
De impeller: klein onderdeel, grote gevolgen
Een van de meest voorkomende oorzaken van koelproblemen is de impeller. Dit rubberen schoepenrad pompt het koelwater door het systeem.
Tijdens een lange winterperiode kan het rubber verharden of vervormen. Soms breken zelfs kleine stukjes van de schoepen af. Wanneer dat gebeurt, neemt de pompcapaciteit sterk af en kan de motor onvoldoende worden gekoeld.
Daarom vervangen veel booteigenaren de impeller preventief aan het begin van het seizoen.
Ook kleine dingen kunnen problemen veroorzaken
Motorstoringen na de winter hebben lang niet altijd een ingewikkelde oorzaak. Soms is het iets eenvoudigs.
Een afsluiter van het koelwater kan nog dicht staan na de winterstalling. De wierpot kan vol zitten met vuil of niet goed afgesloten zijn waardoor het systeem lucht aanzuigt. Ook een losse slangklem of een versleten V-snaar kan ervoor zorgen dat het koelsysteem minder goed werkt.
Juist omdat de motor na de winter voor het eerst weer onder belasting draait, vallen dit soort kleine problemen sneller op.
Problemen voorkomen begint vóór de eerste tocht
Veel motorstoringen na de winterstop zijn te voorkomen met een korte controle voordat de boot weer het water op gaat. Door een aantal onderdelen na te lopen, kan vaak al snel worden vastgesteld of alles in orde is.
Een motor die rustig kan opwarmen en de eerste tijd goed wordt gemonitord, geeft meestal snel aan of er iets niet klopt.
Checklist: controle van de motor na de winterstop
Brandstofsysteem
- controleer het brandstofniveau
- inspecteer brandstofleidingen op lekkage
- controleer of de brandstoffilters schoon zijn
Koelsysteem
- controleer of de koelwaterafsluiter open staat
- inspecteer de wierpot en maak deze schoon
- controleer slangen en slangklemmen
- controleer of er koelwater uit de uitlaat komt
Motor en smering
- controleer het oliepeil
- controleer de conditie van de olie
- inspecteer V-snaar en aandrijving
Elektrisch systeem
- controleer de accuspanning
- inspecteer accupolen en kabels
- controleer zekeringen
Eerste start
- laat de motor rustig warm draaien
- controleer temperatuur en oliedruk
- let op geluid, rook en trillingen
Rustig beginnen aan het seizoen
De eerste uren dat de motor na de winter weer draait zijn vaak het moment waarop eventuele problemen zichtbaar worden. Door de motor tijdens de eerste tocht goed in de gaten te houden en vooraf enkele controles uit te voeren, kan het vaarseizoen meestal zonder problemen beginnen.
Een goed onderhouden motor betekent uiteindelijk niet alleen minder storingen, maar ook meer vertrouwen wanneer je weer het water op gaat.
