‘De Kromme Spijker’ door A.C.C. de Vletter is een ruim honderd jaar oud boek. Het is in 1921 gedrukt door de electrische drukkerij L.E. Bosch & Zoon en uitgegeven door A.W. Bruna & Zoon’s Uitgevers~Mij beide te Utrecht. Het papier is nu bruinig en gevlekt. De uitgave met harde kaft en 275 pagina’s dik heeft heeft zo’n zeventig jaar in onze familie rondgezworven en is zelfs tijdelijk geëmigreerd geweest naar Denemarken. Zijn terugkeer brengt bij mij een tijdmachine op gang. Niet alleen naar mijn eigen jeugd in Naarden, maar veel verder terug. De tijd dat Gooimeer en Veluwemeer nog stukjes van de open Zuiderzee waren. Waar een met hout geladen zeilschip nog op de kust van de badplaats Muiderberg kon stranden. Om maanden later door een zware zuiderstorm weer te worden vlot geblazen. De laatste reis van een half wrak dat stuurloos en watermakend zomaar op het getij werd meegevoerd naar de Noordelijke zeegaten tot Tessel aan toe…
U gelooft het verhaal niet? Klopt, ik ook niet helemaal! Maar het is wel een spannend vakantieavontuur voor de jeugd van toen (en decennia later). Nu schetst het een mooi beeld hoe de wereld op het water in de tijd van (ruim) één mensenleven totaal is veranderd. De Zuiderzee kende nog hoog- en laagwater. Nog geen polder te bekennen. Het laatste gat in de Afsluitdijk zou niet eerder dan in 1932 gedicht worden. Er reden badkoetsjes op het strand van Muiderberg, ‘een bekende plek waar veel baders verfrissing en genezing zochten in de golven van de Zuiderzee’. Woeste vissers zagen nog duivels en uit Huizen kwam ruig volk. In de storm vindt een reddingsactie plaats: ‘een kwartier later had het stoomscheepje ‘t vuur aan en daar ging ‘t langs ‘t IJ naar zee. Die ‘kookte en toornde’! Ja, ja, stoomschepen… Dit zijstraatje even opgezocht. Los van het oliegestookte ss (=stoomschip) Rotterdam (1956) hebben die nog tot ver in de jaren 60 deel uitgemaakt van de Nederlandse koopvaardijvloot. Totdat de diesel kwam. We zijn weer bij.
Iedereen die nu op de voormalige Zuiderzee vaart – van Randmeren tot IJsselmeer – zal vroeg of laat geconfronteerd worden met de gevolgen van de menselijke interventie in dit vaargebied. We stranden niet meer op de zilte kust, maar in de zoetwaterplanten (..). Een bezoek aan één van de plaatselijke musea rond het intussen ook gehalveerde IJsselmeer (lees Zuiderzee) – en zeker aan het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen – kan een eye-opener zijn voor de totale omwenteling van dit zeelandschap. Een even romantische als nostalgische gewaarwording.
Wijzer word je ook van vaartips.nl. Lijkt heel iets anders, maar toch weer niet. Blijkt straks. Een site onder de oppervlakte die al bestaat sinds 1995 (het jaar van ‘de doorbraak van het grafisch internet voor de massa’). Toen onder de naam van ‘Watersport met de motorboot’. In die tijd pionierde ik met het internet bij De Telegraaf. Eerst met de bladen, toen met de krant. Wie op de historie van vaartips.nl klikt kan lezen hoe het woord ‘watersport’ in de toenmalige zoekmachines al liefhebbers trok van plassex (..). Ja, u leest het goed. Met de Nederlandse Surfmagazine-site had ik een jaar eerder een soortgelijke ervaring. De toenmalige O’Neill-leus ‘Get wet on the inside’ in de titel trok behalve een enkele surfer vooral massaal Aziatisch bezoek. Wat hadden die nu te zoeken op een Nederlandstalige windsurfsite? Nu een nogal naïve vraag. Het was de ontdekking van het internet als gulle leverancier van sex. Vaartips.nl biedt veel geschiedenis. Toen ik later het toenmalige nauticlink.com (nu vaarmarkt.nl) opzette, ontwikkelde vaartips.nl zich in bezoekersaantallen als concurrent. Dankzij een schat aan informatie. Behalve historisch ook praktisch. Zónder advertenties, alleen mét onopvallende ‘ondersteuners’. Om jaloers op te zijn.
Nu – ruim dertig jaar later – her-ontdekte ik dat vaartips.nl nog steeds in de lucht is! Onveranderd (gelukkig maar…) en nog steeds met ‘schipper Cees’ aan het roer. En nog steeds met dezelfde rijkdom aan weetjes. De linkjes naar buiten werken lang niet allemaal meer. Het is Cees niet gelukt deze in de tijd bij te houden. Valt te begrijpen. Maar deze ‘kennisbank voor pleziervaart en scheepvaarthistorie’ is in februari nog geüpdatet, is zelfs opgenomen in de collectie webarchief van de Koninklijke Bibliotheek. Waarom al deze inhoudelijke lof? Ik pak uit het onderdeel ‘Scheepvaarthistorie en -wetenswaardigheden’ er zomaar een paar uit: uitdrukkingen uit de scheepvaart, hedendaagse en oude zeilvaart, stoomvaart en oude motoren. In de categorie ‘Tips voor pleziervaarders’ accucapaciteit (zin en onzin), Dieseltechniek (wegwijzer bij storingen), hoe steek je van wal (wegvaren)? En dat is maar een greep uit een ongelooflijk uitgebreide verzameling van steekwoorden uit de nautische wereld en Nederlandse watersport. Op vaartips.nl ligt zowel de historie als de praktische kennis voor het grijpen. Zelfs de verklaring van de titel van mijn jeugdboek: de kromme spijker: duiding voor elk anker.
Met vriendelijke groet,
Bert Kuijpers,
Opstapper Vaarmarkt
