De watersport is nog steeds gevrijwaard van de overheid wat betreft de belastingdienst en box 3. Dat mag een wonder heten. Of misschien ook niet. Waarschijnlijk eerder het gevolg van de complexiteit van de materie. De noemer vaartuigen herbergt immers een immense diversiteit van bootjes en boten. Tegelijk varen wij ook weer niet helemaal vrij van de verschillende overheden. Los van alle lokale en nationale wettelijke verplichtingen als het Binnenvaartpolitiereglement (BPR) is Rijkswaterstaat (RWS) een overheidsorgaan waaraan tussen sluis, brug en boei niet valt te ontkomen. Een groeiend probleem is dat RWS de laatste jaren geld te kort komt voor de tot nu vanzelfsprekende dienstverlening en het noodzakelijk onderhoud. En bij financiële tekorten kijkt de overheid nu eenmaal als eerste naar alle belastingopties. De omstandigheden zijn nog nooit zo gunstig geweest voor een verplichte registratie van onze boten – en de daarmee onontkomelijke vaarbelasing. Tja… ‘t zal even wennen zijn.
Mogelijk denk je nu ‘begin er niet over. Maak geen slapende honden wakker.’ Dat begrijp ik. Maar enige visie op de huidige positie van de watersporter en eventuele waakzaamheid is wel op z’n plaats. Het blijft natuurlijk een beetje bijzonder dat het fameuze tweede huisje op de wal gewoon meetelt in je belastbare bezit, maar een ‘huisje op het water’ (lees: boot) niet. Zo kennen we er natuurlijk nog een paar. Belastingheffing onttrekt zich nogal eens aan onze logica. Want koop je een bolide van een ton, dan kraait er geen haan naar. Maar als je het geld voor die luxe auto op de bank laat staan, draagt dat bedrag wel weer bij aan je box 3-rijkdom. Omdat auto’s net als boten en motoren bij de belastingdienst in dezelfde categorie gebruiksobject vallen. De belastingdienst hanteert het begrip ‘roerende zaken voor eigen gebruik of voor gebruik binnen het gezin’. Door deze knip tussen roerend- en onroerendgoed te leggen lijken de huidige criteria tamelijk willekeurig. Bezitters van auto’s en motoren betalen nog wegenbelasting. Maar vaarwegenbelasting kennen we niet. Hoe eerlijk kunnen we het maken? Precies, we zijn geluksvogels. Zo lang als het nog duurt…
Wie weet, trekt de bui weer over. De afgelopen decennia hebben regelmatig initiatieven, die op termijn belastingheffing mogelijk zouden maken, de kop opgestoken. Pogingen die tot op de dag van vandaag op niets zijn uitgelopen. Met de belangrijkste reden, dat invoering te ingewikkeld en te kostbaar zou zijn. Maar van een definitief afstel is ook weer geen sprake. De lucht blijft dreigend. In België hebben ze een haalbare simpele oplossing gevonden in de verplichte registratie voor pleziervaartuigen vanaf 2,5 meter romplengte én alle waterscooters. Vervolgens betaal je voor vaartuigen – nieuw of gebruikt – die langer zijn dan 7,50 m én waarvoor dus een registratiebrief is afgeleverd, éénmalig de inverkeerstelling-belasting. Voor nieuwe jachten bedraagt deze ‘inschrijvingstaks’ 2.478,00 euro, aflopend naar 61,50 euro voor boten van 119 maanden en ouder.
Een vaarbelasting kan dus allerhande gedaanten hebben. In Nederland wordt er al decennia op gestudeerd. In 1999 verwachtte de commissie Kamminga dat haar bedachte houderschap- en stickersysteem ‘snel’ (..) zou kunnen worden ingevoerd. Alleen vielen de verwachte opbrengsten 20 miljoen euro lager uit dan de gehoopte 80 miljoen. Het is nooit wat geworden. In 2009 bedacht de werkgroep Versterking Recreatietoervaart van ex-staatssecretaris Gabor het ‘Blauwfonds’, dat het ook al niet haalde. Maar dat was in tijden dat RWS nog alle middelen had, en goed bij kas zat. Intussen moet er bezuinigd worden, juist nu dat deze unieke Hollandse organisatie net aan het ontdekken is, dat het onderhoud van al haar kunstwerken er de afgelopen veertig jaar er een beetje bij ingeschoten is. Ook Rijkswaterstaat moet het zuiniger aan doen. Met alle gevolgen: watersporters die letterlijk geen kant op kunnen door geruzie over de bediening van de sluis, of uitzichtloze brugproblemen in de A6 vanwege een kapot motortje van de slagbomen en gebrek aan middelen. Zelfs HISWA-RECRON maakt zich nu grote zorgen om storingen en geldproblemen bij Rijkswaterstaat. Het imago van de Friese watersport zou er zelfs aan gaan.
Kortom, omstandigheden die na alle eerdere pogingen de kans – of zo je wilt – het risico op een vaarbelasting, sterk doen toenemen. De ANWB is als speler in de waterrecreatie afgevallen, maar de twee andere aanspreekpunten voor de overheid ‘tonen zich er klaar voor’. De lobby-club voor ondernemers HISWA-RECRON ruikt kansen en houdt afgelopen maart een pleidooi voor het invoeren van identificatie en registratie van pleziervaartuigen. En het Watersportverbond? In 2023 schreef de huidige directeur Arno van Gerven al dat de registratie van vaartuigen er nu wél zou komen. Hij had hoge verwachtingen van de projectleider, die toen namens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het voorwerk (..) deed voor de registratie van pleziervaartuigen. En was het daar helemaal mee eens. Op voorwaarde dat het Watersportverbond bij de ontwikkelingen wel aan de knoppen mocht draaien. Goed, dat is inmiddels al drie jaar geleden. Maar we kunnen aannemen dat het voorwerk inmiddels wel is beëindigd.
In glazen bollen kijken is mij nooit goed afgegaan, maar de kans dat de komende jaren registratie van vaartuigen tot een vorm van vaarbelasting zal leiden lijkt mij intussen flink toegenomen. Met name om de financiële reden nu dat zelfs onze machtige Rijkswaterstaat met beperkingen en bezuinigingen wordt geconfronteerd. Vervelend? Ja. Maar wellicht noodzakelijk. Want het zou wel prettig zijn als alle boeien op de afgesproken plaats blijven liggen en bruggen en sluizen op de momenten dat ze moeten draaien ook kúnnen draaien.
Met vriendelijke groet,
Bert Kuijpers,
Opstapper Vaarmarkt
